Składnik kulinarny
Cytryna świeża
Cytrusy
Cytryna świeża — owoc kulinarny do spożycia na surowo i w przetworach.
Co to jest
Cytryna to owoc cytrusa Citrus × limon, używany głównie dla kwaśnego soku, miąższu i aromatycznej żółtej skórki.
Ma wyraźnie kwaśny sok i aromatyczną skórkę; biała część albedo jest znacznie bardziej gorzka.
Karta dotyczy świeżego całego owocu, nie butelkowanego soku ani aromatu cytrynowego.
Smak i tekstura
Sok jest intensywnie kwaśny z niewielką słodyczą i goryczką.
Skórka ma świeży, cytrusowy, bardzo lotny aromat.
Miąższ jest soczysty, skórka sprężysta, a biała warstwa pod skórką włóknista.
W kuchni
Do czego używać
Do napojów, dressingów, marynat, ryb, sosów, deserów, wypieków i zakwaszania potraw.
Przygotowanie
Umyj owoc, przekrój i wyciśnij sok; do zestu ścieraj cienko tylko żółtą część skórki.
Przy użyciu skórki dokładnie umyj i osusz owoc; usuń pestki z soku.
Jadalny jest sok, miąższ i cienka żółta warstwa skórki; biała część jest jadalna, lecz zwykle gorzka.
Rozpuszczanie i rozpraszanie
Sok cytrynowy miesza się z wodą i wnosi rozpuszczone kwasy oraz cukry; olejki ze skórki lepiej rozpraszają się w tłuszczu.
Temperatura i ogrzewanie
Sok można gotować, ale długie ogrzewanie osłabia świeży aromat; zest często warto dodawać później.
Ilość i przeliczenia
Najdokładniej podawać ml soku, gramy zestu lub liczbę owoców z orientacyjną wydajnością.
Najczęstsze błędy
Najczęstsze błędy to ścieranie dużej ilości gorzkiego albedo, dodanie zbyt dużej ilości soku i długie gotowanie świeżego zestu.
Bezpieczeństwo, alergeny i dieta
Używaj owoców bez pleśni i myj skórkę przed zestowaniem.
Cytryna nie jest jednym z 14 obowiązkowo deklarowanych alergenów z załącznika II UE.
Kwaśny sok może podrażniać wrażliwe usta lub przewód pokarmowy u części osób; indywidualna alergia jest możliwa, ale cytryna nie należy do unijnej listy 14 obowiązkowych alergenów.
Czysta cytryna jest roślinna, odpowiednia dla wegan i naturalnie bez glutenu oraz laktozy.
Informacje dietetyczne i alergeny mają charakter pomocniczy. Przy alergiach zawsze sprawdzaj etykietę konkretnego produktu.
Przechowywanie i świeżość
Jak przechowywać
Przechowuj chłodno, jeśli zależy Ci na dłuższej trwałości; unikaj uszkodzeń i rozwoju pleśni.
Trwałość zależy od dojrzałości i temperatury; owoce całkowicie żółte mają krótszy potencjał przechowywania niż mniej dojrzałe.
Jak poznać stan produktu
Świeży owoc jest jędrny, ciężki jak na rozmiar i bez pleśni.
Miękka zgnilizna, pleśń, wyciek soku i fermentacyjny zapach oznaczają zepsucie.
Dłuższe przechowywanie
Sok i zest można zamrażać porcjami; cały owoc zwykle przechowuje się świeży.
Wartości odżywcze
USDA podaje około 29 kcal, 1,1 g białka, 0,3 g tłuszczu, 9,32 g węglowodanów i 2,8 g błonnika na 100 g miąższu bez skórki.
Cytryna ma mało energii; w praktyce spożywana porcja soku lub zestu jest zwykle mniejsza niż 100 g.
Wartości na 100 g.
| Kalorie | 29 kcal |
|---|---|
| Białko | 1,1 g |
| Tłuszcz | 0,3 g |
| Węglowodany | 9,32 g |
| Błonnik | 2,8 g |
| Cukry | 2,5 g |
| Sól | 0,01 g |
Odmiany, formy i wybór
Cały owoc, sok, skórka/zest oraz przetworzone soki i koncentraty.
Świeży sok i zest dają najżywszy aromat; gotowy sok ma bardziej jednolity, ale zwykle mniej złożony profil.
Wybieraj jędrne owoce bez pleśni i dużych uszkodzeń; cięższy owoc zwykle zawiera więcej soku.
Kolor i dojrzałość wpływają na wygląd oraz trwałość; UC Davis wskazuje, że całkowicie żółte owoce wymagają szybszego obrotu niż zebrane bardziej zielone.
Pochodzenie i produkcja
Kew klasyfikuje Citrus × limon jako utrwalony mieszaniec-kultigen.
Cytryny są uprawiane głównie w regionach subtropikalnych i śródziemnomorskich; w Polsce są produktem importowanym.
Owoce zbiera się na różnych etapach wybarwienia, sortuje i transportuje w warunkach ograniczających utratę wody i pleśnienie.
W Polsce dostępne całorocznie jako świeże owoce.
Cytryna stała się podstawowym źródłem kwasowości i aromatu w wielu kuchniach świata.
Zamienniki i powiązane
Limonka może pełnić podobną funkcję kwaszącą, ale ma inny aromat; ocet daje kwasowość bez cytrusowego profilu.
Dobrze łączy się z rybami, czosnkiem, oliwą, ziołami, masłem, drobiem, warzywami i deserami.